Matura z chemii 2023r.

Zadania problemowe z chemii za 4 punkty – czy jest się czego bać?

W maju 2023r. uczniowie po raz pierwszy zmierzą się na maturze z chemii z zadaniami ocenianymi na maksymalnie 4 punkty. Do tej pory wszystkie zadania obliczeniowe były oceniane na maksymalnie 2 punkty. Przy czym 1 punkt odejmowany jest za brak jednostki lub błąd obliczeniowy. Natomiast cała metoda rozwiązania musi być dobra, a całe zadanie rozwiązane do końca. Nie otrzymamy ani jednego punktu za obliczenie połowy zadania, czy nawet jego większej części, tak jak jest to np. na maturze z matematyki. Dlatego, gdy CKE ogłosiło informację o pojawieniu się na maturze z chemii tzw. zadania problemowego za 4 punkty na nauczycieli i uczniów padł strach! Utrata 4 punktów to prawie 7% różnicy w wyniku końcowym(!), a wiemy, że podczas rekrutacji na studia liczy się KAŻDY punkt procentowy, który może przeważyć na dalszej przyszłości ucznia.

Przyjrzyjmy się więc bliżej regułom punktacji zadania problemowego.

Zadanie składa się z dwóch kluczowych etapów:

Poziom I – do zdobycia 1 lub 2 punkty;
Poziom II – do zdobycia kolejny 3 i 4 punkt.

Aby przejść z poziomu I do II musimy rozwiązać pierwszą część zadania, a następnie na podstawie uzyskanych, nowych danych przejść do kolejnego etapu. Co ważne – bez poprawnego rozwiązania poziomu I, nie uda nam się poprawnie rozwiązać kolejnych etapów zadania.

Z założenia zadanie problemowe wymaga od maturzysty zaplanowania działań i ukierunkowane jest na rozwiązanie konkretnego problemu obliczeniowego lub doświadczalnego. Uczeń musi wykazać się umiejętnością pozyskiwania i przetwarzania informacji z różnych źródeł, konstruowania wykresu (ostatnio CKE opublikowało wiele zadań, wymagających właśnie rysowania wykresu!) lub tabeli na podstawie dostępnych informacji, wnioskowania na podstawie uzyskanych wyników lub oceniania poprawności i realności tych wyników. Ponadto w informatorze CKE odnajdziemy jeszcze jedną, niezwykle cenną informację. Wymagane jest aby uczeń, w sposób zrozumiały dla egzaminatora, przedstawił swój tok rozumowania. Jest to niezwykle ważne, ponieważ wielu maturzystów z przyzwyczajenia przeprowadza wiele operacji „w głowie”. Dlatego zwracam Wam szczególną uwagę na pilnowanie poprawności zapisu, na powiązaniu danych z szukanymi, przedstawieniu zależności pomiędzy wielkościami, pokazaniu kolejnych etapów rozwiązania zadania. Zauważcie, że w „Instrukcji dla zdającego” poprzedzającej każdy maturalny Arkusz znajdziemy zapis:

„W rozwiązaniach zadań rachunkowych przedstaw tok rozumowania prowadzący do ostatecznego wyniku oraz pamiętaj o jednostkach”

Dlatego pamiętaj- wszystko musi być zapisane na papierze!

Przeanalizujmy teraz dokładny sposób punktacji pierwszego z zadań opublikowanych na stronie CKE w „Zbiorze zadań problemowych” w dniu 3 marca 2023 roku. Zadanie brzmi następująco:

Podczas wyznaczania dwóch poziomów punktacji Centralna Komisja Egzaminacyjna będzie musiała określić niezwykle szczegółowo za co będą przyznawane lub odejmowane kolejne punkty. Nie może być miejsca na błędną interpretację punktacji ze względu na nowy system oceniania, który pojawia się w zadaniu problemowym. Jednak w opublikowanych zasadach oceniania w „Zbiorze zadań problemowych” możemy zauważyć, że za wykonanie poprawnie kolejnych etapów uczeń uzyskuje po prostu kolejne punkty. I tak możemy odczytać, że kolejne punkty w powyższym zadaniu otrzymamy za:

1 pkt – poprawną identyfikację pierwiastka X (jod);
2 pkt – poprawną identyfikację pierwiastka X oraz poprawne wyznaczenie wzoru sumarycznego związku pierwiastka X z chlorem (ICl 3 );
3 pkt – poprawną identyfikacja pierwiastka X, poprawne wyznaczenie wzoru sumarycznego związku pierwiastka X z chlorem oraz poprawne narysowanie wzoru elektronowego;

4 pkt – rozwiązanie zawierające poprawnie zastosowaną metodę prowadzącą do określenia budowy przestrzennej opisanej cząsteczki, czyli spełnimy wszystkie wymagania na 3 punkty oraz wskażemy poprawny model cząsteczki (model 5).

Jak widzimy, zadania te są rozbudowane w swojej treści, ale przecież nie jest to nowość na maturze z chemii! Od wielu lat uczniowie muszą mierzyć z treściami wykraczającymi poza materiał z podstawy programowej. Muszą analizować nowe zagadnienia i wykorzystać całkowicie nowe i nieznane dotąd informacje do rozwiązania zadań. Dlatego, w moim odczuciu, w zadaniach za 4 punkty mamy szansę uzyskać choć część punktów za rozwiązanie tylko danego elementu zadania. A jest to przecież niemożliwe w przypadku pozostałych zadań na maturze z chemii. Uczniowie zawsze są rozczarowani, gdyż byli przecież „tak blisko” rozwiązania, a ich wysiłek i tak nie został doceniony. Niestety MATURA NIE WYBACZA BŁĘDÓW. W zasadach oceniania obowiązuje nas system zero-jedynkowy: albo wszystko dobrze, albo cokolwiek źle i już 0 punków.

Dlatego gorąco zachęcam, aby przede wszystkim, NIE BAĆ się zadań problemowych. Najgorszą rzeczą, jaką może „popełnić” maturzysta to całkowita rezygnacja, choćby z próby, rozwiązania tego typu zadania. Pamiętajmy, że w tym zadaniu jesteśmy oceniany za poszczególne etapy, a nie za całe zadanie, więc warto próbować zmierzyć się z tymi zadaniami.

Aby lepiej przyswoić nowy typ zadań, zapraszam Was do obejrzenia filmów, w których szczegółowo prowadzę, krok po kroku, przez rozwiązania wszystkich zadań problemowych, które opublikowała Centralna Komisja Egzaminacyjna na początku marca 2023r. W każdym nagraniu prezentuję także uproszczony model punktowania, abyście wiedzieli na którym etapie i za co można zdobyć kolejny punkt.

A na koniec jeszcze jedna dobra informacja: w arkuszu majowym 2023r znajdziecie tylko jedno (!) zadanie problemowe, o czym informuje nas CKE:

„W arkuszu egzaminacyjnym na egzaminie maturalnym z chemii w Formule 2023 może się znaleźć jedno zadanie typu problemowego”.

W artykule wykorzystałam informacje opublikowane na stronie CKE w Informatorze o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2022/2023 z 2021 roku, Arkuszu diagnostycznym z grudnia 2022r. oraz „Zbiorze zadań problemowych z chemii” z 03.03.2023r.

#maturazchemii #zadaniaproblemowezchemii #matura2023